سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
92
تاريخ ايران ( فارسى )
سلسلهء نىسين 2339 - 2115 قبل از ميلاد تقريبا در باب سلسلهء نىسين اطلاعات زيادى در دست نيست و همينقدر ميدانيم كه بعد از زوال سلسلهء اور مدت دويست و بيست و پنج سال سلطنت كردند « 1 » و اطلاع مختصرى كه داريم از فهرست سلسلهء نيپپور است كه اسامى شانزده تن از سلاطين را ذكر مىكند و در اين دوره برحسب ظاهر غالبا دولت آن سلاطين مشتمل بر سومر و اكد بوده و احتمال ميرود كه يك چند ايلامرا هم داشتهاند ، اگرچه ديده مىشود كه ريمسين پادشاه ايلامى لارسا ، نيسين را در سال 2115 قبل از ميلاد در هفدهمين سال سلطنتش منقرض ساخت و سومريها كه بدينسان سيادت خود را از دست دادند ديگر نتوانستند آن را تجديد نمايند . تأثير تمدن سومرى سلسلهء نيسين هم منقرض شد و نسبت باوضاع قديم ورق برگشت . نژاد سومرى مقهور گرديد و از حيث عامل سياسى و اعتباراتيكه از اين نظر داشتند زود افتادند پس مناسب است كه در اينموقع توقفى كرده قبل از آنكه بشرح وقايع و سوانحى شبيه به درام در تاريخ اقوام قديم ايلام و بابل بپردازيم نظرى بر كليه احوال بيندازيم . تمام مللى كه آمده و رفتهاند بايد بتوسط اعمالشان در پيشگاه تاريخ بمعرض امتحان درآيند . قوم سومر در برابر اين اختبار ترس و سرافكندگى ندارد . از اعمال مهمهء اين قوم بزرگ كه در طى قرون كثيره باقى مانده است و بميراث بنوع بشر رسيده يكى اختراع خط ميخى است كه از فتوحات بزرگ عقلانى دنياى قديم است و ديگر قوانين و احكامى است كه قانون معروف حمورابى مبنى بر آنست و منت آنقوم بر بنى نوع انسان منحصر به اين دو امر نيست . مبادى صنعت و علم كليتا به تمدن آنها منتهى ميگردد و هرچه حجابهائيكه ازمنهء قديمه را مستور داشته از پيش چشم ما برداشته مىشود بهتر احساس ميكنيم كه معلومات طبى و نجومى و صنعتى يونانيها تا چهاندازه مأخوذ از اين اقليم قديم است .
--> ( 1 ) - سلسلهء مزبور عبارت از ساميهائى هستند كه سومريها را ابتدا بر خلاف ايلام شورانده و خود بر مملكت آنها حكمرانى نمودند . « مؤلف »